Trong nhiều trường hợp, quyết định mua hàng được đưa ra chủ yếu dựa trên hình ảnh về kiểu dáng, mẫu mã, bao bì và thương hiệu của sản phẩm. Tuy nhiên, chính điều này cũng tạo điều kiện để các sản phẩm bắt chước kiểu dáng, mẫu mã xuất hiện ngày càng nhiều trên thị trường, khiến người tiêu dùng dễ nhầm lẫn và mua phải hàng không đúng với kỳ vọng. Không chỉ ảnh hưởng đến quyền lợi của người tiêu dùng, hành vi này còn gây thiệt hại cho các doanh nghiệp đã đầu tư công sức, chi phí để nghiên cứu, thiết kế và xây dựng hình ảnh sản phẩm. Vậy, theo quy định của pháp luật Việt Nam, hành vi kinh doanh sản phẩm bắt chước kiểu dáng, mẫu mã bị xử lý như thế nào?
Hãy cùng Công ty Luật CIS tìm hiểu qua bài viết này.
MỤC LỤC BÀI VIẾT
- 1. Bắt chước kiểu dáng, nhái mẫu mã là gì?
- 2. Kinh doanh sản phẩm bắt chước kiểu dáng, nhái mẫu mã là gì?
- 3. Bán sản phẩm bắt chước kiểu dáng, nhái mẫu mã bị phạt bao nhiêu tiền?
- 4. Khi nào bị xử lý hình sự khi kinh doanh bắt chước kiểu dáng, nhái mẫu mã?
- 5. Dịch vụ tư vấn xử lý xâm phạm kiểu dáng công nghiệp
1. Bắt chước kiểu dáng, nhái mẫu mã là gì?
Kiểu dáng, mẫu mã của sản phẩm là tạo dáng bên ngoài của sản phẩm, bao bì sản phẩm thể hiện bằng hình khối, đường nét, màu sắc, hoặc sự kết hợp lại những yếu tố này, giúp sản phẩm nổi bật và dễ thu hút sự chú ý của người tiêu dùng.
Bắt chước kiểu dáng, nhái mẫu mã là việc sao chép/mô phỏng tạo dáng bên ngoài của hàng chính hãng/bao bì thuộc thương hiệu của bên khác để tạo ra những phiên bản giống hệt hoặc tương tự, gây nhầm lẫn cho người tiêu dùng trong việc nhận biết hàng hóa.
Dưới góc độ kinh doanh, việc bắt chước kiểu dáng, nhái mẫu mã trên thị trường hiện nay đã trở thành một điểm đen nhức nhối, gây nhiều quan ngại cho người đã đầu tư công sức, tiền bạc và cơ sở vật chất để tạo ra kiểu dáng, mẫu mã đó. Đặc biệt, gây tổn thất về doanh thu, làm giảm giá trị thương mại của sản phẩm chính hãng, ảnh hưởng xấu đến uy tín của nhà sản xuất.
Dưới góc độ sở hữu trí tuệ, một sản phẩm thường chứa đựng nhiều đối tượng quyền được bảo hộ, điển hình là: quyền tác giả (thường được gọi là bản quyền), nhãn hiệu (tên thương hiệu, logo), kiểu dáng công nghiệp (nhãn sản phẩm, bao bì, tạo dáng sản phẩm),… Vì vậy, hành vi bắt chước kiểu dáng, nhái mẫu mã thường không chỉ tác động riêng lẻ lên một đối tượng bảo hộ mà có thể xâm phạm đến nhiều đối tượng của quyền sở hữu trí tuệ.
Trong phạm vi bài viết này, Công ty Luật CIS thông tin đến bạn đọc về hành vi bắt chước kiểu dáng, nhái mẫu mã xâm phạm quyền đối với kiểu dáng công nghiệp đang được bảo hộ theo Điều 126 Luật Sở hữu trí tuệ (sửa đổi, bổ sung đến năm 2025):
| Điều 126. Hành vi xâm phạm quyền đối với … kiểu dáng công nghiệp …
Các hành vi sau đây bị coi là xâm phạm quyền của chủ sở hữu …, kiểu dáng công nghiệp, …: 1. Sử dụng …, kiểu dáng công nghiệp được bảo hộ hoặc kiểu dáng công nghiệp không khác biệt đáng kể với kiểu dáng đó, … trong thời hạn hiệu lực của văn bằng bảo hộ mà không được phép của chủ sở hữu; 2. Sử dụng …, kiểu dáng công nghiệp, … mà không trả tiền đền bù theo quy định về quyền tạm thời quy định tại Điều 131 của Luật này. |
Cụ thể, theo Khoản 2 Điều 124 Luật Sở hữu trí tuệ (đã sửa đổi, bổ sung) sử dụng kiểu dáng công nghiệp là việc thực hiện một trong các hành vi sau đây:
- Sản xuất sản phẩm hoặc một phần của sản phẩm có hình dáng bên ngoài là kiểu dáng công nghiệp được bảo hộ; hoặc
- Lưu thông, quảng cáo, chào hàng, tàng trữ để lưu thông hoặc nhập khẩu sản phẩm có hình dáng bên ngoài là kiểu dáng công nghiệp được bảo hộ;
- Lưu thông bản sao kỹ thuật số của sản phẩm phi vật lý có hình dáng bên ngoài hoặc một phần hình dáng bên ngoài là kiểu dáng công nghiệp được bảo hộ.
Ví dụ: Công ty A sản xuất và phân phối dòng bình nước có hình dáng, kết cấu nắp, cách phối màu và tổng thể thiết kế tương tự với mẫu bình nước của Công ty B đang được bảo hộ. Mặc dù không sử dụng tên thương hiệu hoặc logo của Công ty B, sản phẩm của Công ty A vẫn được thiết kế với hình thức bên ngoài khó phân biệt với sản phẩm gốc nhằm tạo sự liên tưởng cho người tiêu dùng trong quá trình lựa chọn hàng hóa. Hành vi này có thể bị xem là xâm phạm quyền đối với kiểu dáng công nghiệp theo quy định của Luật Sở hữu trí tuệ.
2. Kinh doanh sản phẩm bắt chước kiểu dáng, nhái mẫu mã là gì?
Bắt chước kiểu dáng, nhái mẫu mã mà đối tượng bị bắt chước, bị nhái là kiểu dáng công nghiệp đang được bảo hộ bị xem hành vi xâm phạm quyền đối với kiểu dáng công nghiệp, theo quy định tại Điều 11 Nghị định số 99/2013/NĐ-CP (đã sửa đổi, bổ sung), kinh doanh sản phẩm bắt chước kiểu dáng, mẫu mã là việc thực hiện một trong các hành vi được liệt kê sau đây:
- Buôn bán; chào hàng; trưng bày để bán hàng hóa, dịch vụ xâm phạm quyền đối với kiểu dáng công nghiệp; hoặc
- Đặt hàng, giao việc, thuê người khác thực hiện hành vi nêu ở trên;
- Sản xuất bao gồm: Thiết kế, chế tạo, gia công, lắp ráp, chế biến, đóng gói hàng hóa mang dấu hiệu xâm phạm quyền đối với kiểu dáng công nghiệp;
- In, dán, đính, đúc, dập khuôn hoặc bằng hình thức khác tem, nhãn, vật phẩm khác mang dấu hiệu xâm phạm quyền đối với kiểu dáng công nghiệp;
- Nhập khẩu hàng hóa mang dấu hiệu xâm phạm quyền đối với kiểu dáng công nghiệp;
- Đặt hàng, giao việc, thuê người khác thực hiện hành vi kể trên.
3. Bán sản phẩm bắt chước kiểu dáng, nhái mẫu mã bị phạt bao nhiêu tiền?
Hành vi bán sản phẩm bắt chước kiểu dáng, nhái mẫu mã sẽ bị xử phạt vi phạm hành chính theo Điều 11 Nghị định số 99/2013/NĐ-CP (đã sửa đổi, bổ sung), căn cứ vào hành vi và giá trị hàng hóa, dịch vụ vi phạm, mức phạt tiền được quy định như sau:
| Hành vi | Giá trị HHDV vi phạm | Mức phạt tiền đối với cá nhân |
| – Buôn bán; chào hàng; tàng trữ để bán; trưng bày để bán; vận chuyển không bao gồm quá cảnh hàng hóa, dịch vụ xâm phạm quyền đối với kiểu dáng công nghiệp;”.
– Đặt hàng, giao việc, thuê người khác thực hiện hành vi ở trên. |
đến 3.000.000 đồng | Từ 500.000 đồng đến 2.000.000 đồng |
| từ 3.000.000 đồng đến 5.000.000 đồng | Từ 2.000.000 đồng đến 4.000.000 đồng | |
| từ 5.000.000 đồng đến 10.000.000 đồng | Từ 4.000.000 đồng đến 8.000.000 đồng | |
| từ 10.000.000 đồng đến 20.000.000 đồng | Từ 8.000.000 đồng đến 15.000.000 đồng | |
| từ 40.000.000 đồng đến 70.000.000 đồng. | Từ 25.000.000 đồng đến 40.000.000 đồng | |
| từ 70.000.000 đồng đến 100.000.000 đồng. | Từ 40.000.000 đồng đến 60.000.000 đồng | |
| từ 100.000.000 đồng đến 200.000.000 đồng | Từ 60.000.000 đồng đến 80.000.000 đồng | |
| từ 200.000.000 đồng đến 300.000.000 đồng. | Từ 80.000.000 đồng đến 110.000.000 đồng | |
| từ 300.000.000 đồng đến 400.000.000 đồng | Từ 110.000.000 đồng đến 150.000.000 đồng | |
| từ 400.000.000 đồng đến 500.000.000 đồng. | Từ 150.000.000 đồng đến 200.000.000 đồng | |
| trên 500.000.000 đồng | Từ 200.000.000 đồng đến 250.000.000 đồng | |
| – Sản xuất;
– In, dán, đính, đúc, dập khuôn hoặc bằng hình thức khác tem, nhãn, vật phẩm khác mang dấu hiệu xâm phạm quyền đối với kiểu dáng công nghiệp lên hàng hóa; – Nhập khẩu hàng hóa mang dấu hiệu xâm phạm quyền đối với kiểu dáng công nghiệp; – Đặt hàng, giao việc, thuê người khác thực hiện hành vi ở trên. |
tham chiếu các mức giá trị đã liệt kê ở trên | bằng 1,2 lần mức tiền phạt đã liệt kê ở trên nhưng không vượt quá 250.000.000 đồng |
| Xâm phạm quyền đối với kiểu dáng công nghiệp như đã liệt kê ở trên. | Không có căn cứ xác định giá trị hàng hóa, dịch vụ vi phạm | Từ 10.000.000 đồng đến 30.000.000 đồng |
| Sử dụng kiểu dáng công nghiệp mà không trả tiền đền bù theo quy định về quyền tạm thời quy định tại Điều 131 Luật Sở hữu trí tuệ | – | Từ 20.000.000 đồng đến 30.000.000 đồng |
| Ghi chú: Mức phạt tiền đối với tổ chức GẤP 02 LẦN cá nhân. | ||
Ngoài hình thức phạt tiền, tùy theo tính chất và mức độ vi phạm, người vi phạm có thể bị buộc nộp lại khoản lợi nhuận bất hợp pháp thu được từ hành vi vi phạm theo quy định của pháp luật.
4. Khi nào bị xử lý hình sự khi kinh doanh bắt chước kiểu dáng, nhái mẫu mã?
Khi việc bắt chước kiểu dáng, nhái mẫu mã có đi kèm với việc giả mạo nhãn hiệu, nếu kiểu dáng, mẫu mã bắt chước, làm nhái có chứa các dấu hiệu trùng hoặc tương tự đến mức khó phân biệt với nhãn hiệu đang được bảo hộ cho chính mặt hàng đó, thì hành vi này sẽ bị truy cứu về Tội xâm phạm quyền sở hữu công nghiệp theo Điều 226 Bộ Luật Hình Sự (đã sửa đổi, bổ sung).
Chi tiết về nội dung này, Công ty Luật đã có bài viết giới thiệu, bạn đọc có thể theo dõi lại Tại Đây.
Ngoài ra, khi sản phẩm bắt chước kiểu dáng, nhái mẫu mã được xác định là hàng giả về chất lượng, nghĩa là chất lượng, công dụng bên trong không đúng với bản chất tự nhiên hoặc tên gọi của nó thuộc một trong số các trường hợp liệt kê dưới đây thì người vi phạm có thể bị xử lý về Tội sản xuất, buôn bán hàng giả theo Điều 192 Bộ Luật Hình Sự (đã sửa đổi, bổ sung), cụ thể:
- Hàng giả tương đương số lượng hàng thật trị giá từ 30.000.000 đồng đến dưới 150.000.000 đồng;
- Giá trị hàng giả dưới 30.000.000 đồng nhưng người vi phạm đã bị xử phạt hành chính về các hành vi kinh doanh bất hợp pháp liên quan (như buôn lậu, hàng cấm, hàng giả…) hoặc đã bị kết án về các tội này mà chưa được xóa án tích;
- Gây thương tích hoặc tổn hại sức khỏe cho người khác với tỷ lệ tổn thương từ 31% đến 60%;
- Thu lợi bất chính từ 50.000.000 đồng đến dưới 100.000.000 đồng;
- Gây thiệt hại về tài sản từ 100.000.000 đồng đến dưới 500.000.000 đồng.
Trường hợp sản phẩm làm giả thuộc loại đặc thù như lương thực, thực phẩm, phụ gia thực phẩm; thuốc chữa bệnh, thuốc phòng bệnh; thức ăn dùng để chăn nuôi, phân bón, thuốc thú y, thuốc bảo vệ thực vật, giống cây trồng, giống vật nuôi, người vi phạm còn có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự về tội sản xuất, buôn bán hàng giả là một trong các mặt hàng kể trên tương ứng các Điều 193, Điều 194 và Điều 195 Bộ Luật hình sự (đã sửa đổi, bổ sung).
5. Dịch vụ tư vấn xử lý xâm phạm kiểu dáng công nghiệp
Công ty Luật Bản Quyền Quốc Tế (CIS Law Firm) là Tổ chức Đại diện Sở hữu công nghiệp được chứng nhận bởi Cục Sở hữu Trí tuệ Việt Nam với nhiều năm kinh nghiệm thực hiện các thủ tục liên quan đến quyền sở hữu công nghiệp, CIS Law Firm sẽ giúp bạn:
|
Trên đây là bài viết về nội dung “Kinh doanh sản phẩm bắt chước kiểu dáng, mẫu mã bị xử lý như thế nào?”. Nếu có bất kỳ thắc mắc nào về vấn đề nêu trên hay cần tư vấn dịch vụ, Bạn vui lòng liên hệ thông tin bên dưới để được tư vấn:
PHÒNG SỞ HỮU TRÍ TUỆ – CIS LAW FIRM
Điện thoại: 028 3911 8580 – 091 911 8580
Email: sohuutritue@cis.vn
