Từ một tác phẩm gốc, con người có thể sáng tạo nên nhiều tác phẩm phái sinh với hình thức và phương thức thể hiện đa dạng, phong phú, góp phần làm giàu thêm đời sống văn hóa – sáng tạo. Tuy nhiên, không phải mọi sản phẩm được tạo ra từ tác phẩm có sẵn đều được xem là tác phẩm phái sinh hợp pháp. Để được công nhận và bảo hộ, tác phẩm phái sinh cần đáp ứng những điều kiện nhất định theo quy định của pháp luật về quyền tác giả.
Vậy tác phẩm phái sinh là gì? Tác phẩm phái sinh có được bảo hộ quyền tác giả hay không? Và thủ tục đăng ký bảo hộ tác phẩm phái sinh được thực hiện như thế nào? Mời bạn đọc cùng tham khảo bài viết “Tác phẩm phái sinh và những điều cần biết” của Công ty Luật CIS.
MỤC LỤC BÀI VIẾT
1. Tác phẩm phái sinh là gì?
Theo quy định của Luật Sở hữu trí tuệ 2005 (đã được sửa đổi và bổ sung năm 2009, 2019 và 2022), tác phẩm phái sinh được định nghĩa như sau: “Tác phẩm phái sinh là tác phẩm được sáng tạo trên cơ sở một hoặc nhiều tác phẩm đã có thông qua việc dịch từ ngôn ngữ này sang ngôn ngữ khác, phóng tác, biên soạn, chú giải, tuyển chọn, cải biên, chuyển thể nhạc và các chuyển thể khác.”
Chúng ta có thể hiểu rằng thông qua một hoặc nhiều tác phẩm gốc đã có sẵn, các tác phẩm mới có nội dung tương tự tác phẩm gốc nhưng được thể hiện hình thức khác như dịch từ ngôn ngữ này sang ngôn ngữ khác, phóng tác, cải biên, … chính là tác phẩm phái sinh.
Ví dụ:
- Phim hoạt hình Doraemon được chuyển thể từ tác phẩm truyện tranh.
- Tác phẩm sách “Nhà Giả Kim” tiếng Bồ Đào Nha được dịch sang tiếng Việt.
- Một tác phẩm âm nhạc được cải biên từ giao hưởng sang thể loại jazz.
2. Tác phẩm phái sinh gồm những thể loại nào?
Tác phẩm phái sinh gồm những thể loại sau:
- Tác phẩm dịch: là tác phẩm được thể hiện bằng ngôn ngữ khác với ngôn ngữ của tác phẩm được dịch.
- Tác phẩm phóng tác: là tác phẩm mô phỏng theo nội dung của tác phẩm được phóng tác, có thể được chuyển từ thể loại này sang thể loại khác hoặc sửa đổi trong cùng một thể loại, bao gồm cả sửa đổi bố cục tác phẩm để làm cho tác phẩm phù hợp với điều kiện khác nhau của việc khai thác, sử dụng.
- Tác phẩm biên soạn: là tác phẩm được soạn ra từ một phần hoặc toàn bộ các tác phẩm đã có theo chủ đề nhất định và có thể có bình luận, đánh giá.
- Tác phẩm chú giải: là tác phẩm được sáng tạo từ việc làm rõ nghĩa và nội dung một số từ, câu hoặc sự kiện, điển tích, địa danh nêu tại tác phẩm được chú giải.
- Tác phẩm tuyển chọn: là tác phẩm được chọn lọc từ các tác phẩm đã có của một hoặc nhiều tác giả theo thời gian hoặc chủ đề nhất định, bao gồm cả tác phẩm tuyển tập, hợp tuyển.
- Tác phẩm cải biên: là tác phẩm được soạn lại, viết lại, chuyển soạn lại hoặc thay đổi hình thức diễn đạt khác với tác phẩm được dùng để cải biên theo mục đích, yêu cầu nhất định trong trường hợp cụ thể.
- Tác phẩm chuyển thể: là tác phẩm được chuyển từ loại hình này sang loại hình khác hoặc tác phẩm được thể hiện bằng thủ pháp nghệ thuật khác với tác phẩm được chuyển thể trong cùng một loại hình.
3. Tác phẩm phái sinh được bảo hộ như thế nào?
Tác phẩm phái sinh được bảo hộ quyền tác giả khi đáp ứng các điều kiện sau đây:
- Không gây phương hại đến quyền tác giả đối với tác phẩm gốc (khoản 2 Điều 14 Luật Sở hữu trí tuệ 2005 đã được sửa đổi, bổ sung)
- Do tác giả trực tiếp sáng tạo bằng lao động trí tuệ của mình mà không sao chép từ tác phẩm của người khác (khoản 3 Điều 14 Luật Sở hữu trí tuệ 2005 đã được sửa đổi, bổ sung)
- Được sự cho phép của tác giả tác phẩm gốc nếu tác phẩm phái sinh ảnh hưởng đến quyền bảo vệ sự toàn vẹn của tác phẩm được quy định tại khoản 4 Điều 19 Luật Sở hữu trí tuệ (khoản 2 Điều 20 Luật Sở hữu trí tuệ 2005 đã được sửa đổi, bổ sung)
Quyền tác giả đối với tác phẩm phái sinh bao gồm quyền nhân thân và quyền tài sản (được quy định tại Điều 19 và Điều 20 Luật Sở hữu trí tuệ 2005 (đã được sửa đổi và bổ sung năm 2009, 2019 và 2022).
- Quyền nhân thân bao gồm: quyền đặt tên cho tác phẩm; quyền đứng tên thật hoặc bút danh trên tác phẩm; được nêu tên thật hoặc bút danh khi tác phẩm được công bố, sử dụng; quyền công bố tác phẩm hoặc cho phép người khác công bố tác phẩm; quyền bảo vệ sự toàn vẹn của tác phẩm, không cho người khác sửa chữa, cắt xén hoặc xuyên tạc tác phẩm dưới bất kỳ hình thức nào gây phương hại đến danh dự và uy tín của tác giả.
- Quyền tài sản bao gồm: quyền làm tác phẩm phái sinh; quyền biểu diễn tác phẩm trước công chúng; quyền sao chép tác phẩm; quyền phân phối, nhập khẩu bản gốc hoặc bản sao tác phẩm; quyền truyền đạt tác phẩm đến công chúng bằng phương tiện hữu tuyến, vô tuyến, mạng thông tin điện tử hoặc bất kỳ phương tiện kỹ thuật nào khác; quyền cho thuê bản gốc hoặc bản sao tác phẩm điện ảnh, chương trình máy tính.)
4. Thủ tục đăng ký bảo hộ tác phẩm phái sinh
Thủ tục đăng ký quyền tác giả đối với tác phẩm phái sinh được thực hiện theo các bước như sau:
Bước 1: Chuẩn bị hồ sơ đăng ký
Tác giả, chủ sở hữu quyền tác giả tác phẩm phái sinh soạn thảo hồ sơ đăng ký quyền tác giả theo đúng quy định được hướng dẫn ở Mục 5 bên dưới.
Bước 2: Nộp hồ sơ trực tuyến trên Cổng dịch vụ công
Sau khi chuẩn bị bộ hồ sơ, chúng ta truy cập vào đường link Cổng dịch vụ công của Bộ Văn hóa, Thể thao & Du lịch (https://dichvucong.bvhttdl.gov.vn) để thực hiện nộp hồ sơ trực tuyến. Lưu ý ghi chú lại mã hồ sơ đăng ký.
Bước 3: Nộp hồ sơ trực tiếp đến Cục Bản quyền tác giả
Sau khi nộp hồ sơ online thành công và có mã hồ sơ đăng ký, chúng ta nộp hồ sơ bản giấy trực tiếp hoặc qua dịch vụ bưu điện đến các điểm tiếp nhận đơn của Cục:
- Cục Bản quyền tác giả: Số 33, ngõ 294/2 Kim Mã, phường Ngọc Hà, thành phố Hà Nội.
- Văn phòng đại diện tại TP. Hồ Chí Minh: TP. Hồ Chí Minh: 170 Nguyễn Đình Chiểu, Phường Xuân Hòa, Thành phố Hồ Chí Minh.
- Văn phòng đại diện tại TP. Đà Nẵng: Số 01, Đường An Nhơn 7, Phường An Hải, Thành phố Đà Nẵn
Bước 4: Cục Bản quyền tác giả thẩm định hồ sơ
Theo quy định, sau khi nhận hồ sơ, Cục Bản quyền tác giả rà soát, phân loại, xem xét tính hợp lệ của hồ sơ trong thời hạn 01 tháng kể từ ngày nhận được hồ sơ.
Trường hợp hồ sơ hợp lệ, thì trong thời hạn 15 ngày làm việc, Cục Bản quyền tác giả cấp Giấy chứng nhận đăng ký quyền tác giả tác phẩm phái sinh cho người nộp đơn. Trường hợp hồ sơ có thiếu sót, Cục Bản quyền tác giả sẽ có thông báo để người nộp đơn bổ sung, chỉnh sửa.
5. Hồ sơ đăng ký bảo hộ tác phẩm phái sinh
Hồ sơ đăng ký quyền tác giả đối với tác phẩm phái sinh gồm:
- Tờ khai đăng ký theo mẫu dành cho tác phẩm văn học
- 02 bản sao tác phẩm phái sinh cần đăng ký;
- Giấy ủy quyền, nếu người nộp đơn là người được ủy quyền;
- Tài liệu chứng minh là chủ sở hữu quyền do tự sáng tạo hoặc do giao nhiệm vụ sáng tạo, giao kết hợp đồng sáng tạo, được thừa kế, được chuyển giao quyền;
- Văn bản đồng ý của các đồng tác giả, nếu tác phẩm có đồng tác giả;
- Văn bản đồng ý của các đồng chủ sở hữu, nếu quyền tác giả, quyền liên quan thuộc sở hữu chung.
Lưu ý: Hồ sơ phải được soạn bằng tiếng Việt, trường hợp làm bằng tiếng nước ngoài thì phải được dịch ra tiếng Việt.
6. Dịch vụ đăng ký tác phẩm phái sinh
Công ty Luật CIS tự hào là đơn vị uy tín, chuyên nghiệp trong lĩnh vực tư vấn và hỗ trợ doanh nghiệp trong việc đăng ký bảo hộ tác phẩm phái sinh. Với bề dày kinh nghiệm và đội ngũ luật sư đã được đào tạo chuyên sâu về bản quyền tác giả và Sở hữu trí tuệ từ Cục Sở hữu trí tuệ và Tổ chức Sở hữu trí tuệ Thế giới (WIPO), Chúng tôi có đủ năng lực và kinh nghiệm để hỗ trợ bạn:
|
Nếu bạn muốn tư vấn hoặc muốn đăng ký bảo hộ tác phẩm phái sinh, Bạn vui lòng liên hệ thông tin bên dưới đây:
PHÒNG SỞ HỮU TRÍ TUỆ – CIS LAW FIRM
109 Hoàng Sa, Phường Tân Định, TP. Hồ Chí Minh
Điện thoại: 028.3911.8580 – 091.911.8580
Email: sohuutritue@cis.vn
