Tác phẩm mỹ thuật và những điều cần biết

Khi nền kinh tế sáng tạo và môi trường số phát triển mạnh mẽ, vấn đề bảo hộ quyền tác giả đối với tác phẩm mỹ thuật trở nên quan trọng và cấp thiết. Các tác phẩm mỹ thuật không chỉ đơn thuần là sản phẩm của hoạt động sáng tạo nghệ thuật mà còn mang giá trị kinh tế, thương mại đáng kể, đặc biệt trong các lĩnh vực truyền thông, quảng cáo và công nghiệp giải trí.

Mời bạn đọc cùng tham khảo bài viết “Tác phẩm mỹ thuật và những điều cần biết” của Công ty Luật CIS để hiểu rõ hơn về việc bảo hộ tác phẩm mỹ thuật.

1. Tác phẩm mỹ thuật là gì?

Tác phẩm mỹ thuật được hiểu là sản phẩm sáng tạo trong lĩnh vực tạo hình, được thể hiện bằng đường nét, màu sắc, hình khối hoặc bố cục, nhằm truyền tải ý tưởng thẩm mỹ của tác giả. Nói một cách dễ hiểu, bất kỳ sản phẩm nào mang tính sáng tạo về hình ảnh và có thể “nhìn thấy được” đều có thể được xem xét là tác phẩm mỹ thuật, ví dụ: tranh vẽ, tranh tường, tượng, phù điêu, hay các thiết kế đồ họa như logo, bộ nhận diện thương hiệu… theo đó, tác phẩm mỹ thuật có các đặc điểm sau:

• Do tác giả trực tiếp sáng tạo ra, không sao chép từ người khác.
• Khác với tác phẩm văn học (thể hiện bằng ngôn từ) hay âm nhạc (thể hiện bằng âm thanh), tác phẩm mỹ thuật được thể hiện thông qua hình ảnh trực quan như đường nét, màu sắc, bố cục, hình khối…
• Tác phẩm được “định hình” dưới một dạng vật chất nhất định, có thể là bản vẽ, bức tranh, bức tượng… Ý tưởng trong đầu chưa được thể hiện ra bên ngoài thì chưa được coi là tác phẩm.
• Tác phẩm mỹ thuật không chỉ là hình ảnh đơn thuần mà còn hướng tới giá trị thẩm mỹ nhất định, thể hiện cảm nhận, thông điệp hoặc phong cách của người sáng tạo.

Một số ví dụ về tác phẩm mỹ thuật

• Logo của một công ty (thiết kế đồ họa).
• Tranh minh họa, tranh vẽ tay hoặc tranh kỹ thuật số.
• Tượng trang trí, mô hình nghệ thuật.
• Thiết kế bao bì sản phẩm có tính sáng tạo về hình ảnh.

2. Tác phẩm mỹ thuật theo Luật sở hữu trí tuệ là gì?

Ở góc độ pháp lý, tác phẩm mỹ thuật là một đối tượng được bảo hộ quyền tác giả, là tác phẩm được thể hiện dưới dạng tác phẩm hội họa, tác phẩm đồ họa, tác phẩm điêu khắc,…

3. Tác phẩm mỹ thuật được bảo hộ như thế nào?

Theo quy định, sau khi tác phẩm mỹ thuật được hoàn thành và được định hình dưới một hình thức vật chất nhất định, thì tác phẩm đó được pháp luật bảo hộ, hay còn được gọi là bảo hộ tự động, không phân biệt nội dung, chất lượng, hình thức, phương tiện, ngôn ngữ, đã công bố hay chưa công bố, đã đăng ký hay chưa đăng ký.

Quyền tác giả đối với tác phẩm mỹ thuật bao gồm quyền nhân thân và quyền tài sản:

• Quyền nhân thân bao gồm: quyền đặt tên cho tác phẩm; quyền đứng tên thật hoặc bút danh trên tác phẩm; được nêu tên thật hoặc bút danh khi tác phẩm được công bố, sử dụng; quyền công bố tác phẩm hoặc cho phép người khác công bố tác phẩm; quyền bảo vệ sự toàn vẹn của tác phẩm, không cho người khác sửa chữa, cắt xén hoặc xuyên tạc tác phẩm dưới bất kỳ hình thức nào gây phương hại đến danh dự và uy tín của tác giả.
• Quyền tài sản bao gồm: quyền làm tác phẩm phái sinh; quyền biểu diễn tác phẩm trước công chúng; quyền sao chép tác phẩm; quyền phân phối, nhập khẩu bản gốc hoặc bản sao tác phẩm; quyền truyền đạt tác phẩm đến công chúng bằng phương tiện hữu tuyến, vô tuyến, mạng thông tin điện tử hoặc bất kỳ phương tiện kỹ thuật nào khác.

4. Quy trình đăng ký tác phẩm mỹ thuật

Quy trình đăng ký tác phẩm mỹ thuật sẽ trải qua các bước như sau:

♦ Bước 1: Chuẩn bị hồ sơ đăng ký tác phẩm mỹ thuật

Người đăng ký bản quyền tác phẩm mỹ thuật cần chuẩn bị đầy đủ hồ sơ theo hướng dẫn tại Mục 5 Bài viết này

♦ Bước 2: Nộp hồ sơ đăng ký tác phẩm mỹ thuật

Sau khi đã chuẩn bị đủ tài liệu theo hướng dẫn, người nộp hồ sơ phải nộp hồ sơ trực tuyến tại Cổng dịch vụ công của Bộ Văn hóa, Thể thao & Du lịch.

Sau hồ sơ được nộp trực tuyến thành công và có biên nhận, người nộp hồ sơ phải nộp hồ sơ bản giấy đến các điểm tiếp nhận đơn của Cục Bản quyền tác giả (cơ quan nhà nước có thẩm quyền về cấp Giấy chứng nhận đăng ký quyền tác giả) ở các địa chỉ sau:

• Cục Bản quyền tác giả: Tầng 4, nhà B, Số 32 Hào Nam, Phường Ô Chợ Dừa, Thành phố Hà Nội
• Văn phòng đại diện tại TP. Hồ Chí Minh: 170 Nguyễn Đình Chiểu, Phường Xuân Hòa, Thành phố Hồ Chí Minh.
• Văn phòng đại diện tại TP. Đà Nẵng: Số 01, Đường An Nhơn 7, Phường An Hải, Thành phố Đà Nẵng.

♦ Bước 3: Cục Bản quyền tác giả thẩm định hồ sơ

Theo quy định, sau khi nhận hồ sơ, Cục Bản quyền tác giả rà soát, phân loại, xem xét tính hợp lệ của hồ sơ trong thời hạn 01 tháng kể từ ngày nhận được hồ sơ.

Trường hợp hồ sơ hợp lệ, thì trong thời hạn 15 ngày làm việc, Cục Bản quyền tác giả cấp Giấy chứng nhận đăng ký quyền tác giả tác phẩm mỹ thuật cho người nộp đơn. Trường hợp hồ sơ có thiếu sót, Cục Bản quyền tác giả sẽ có thông báo để người nộp đơn bổ sung, chỉnh sửa.

5. Hồ sơ đăng ký tác phẩm mỹ thuật

Theo quy định, hồ sơ đăng ký tác phẩm mỹ thuật bao gồm các loại giấy tờ, tài liệu như sau:

• Tờ khai đăng ký quyền tác giả (theo mẫu quy định) do chính tác giả hoặc chủ sở hữu quyền tác giả ký tên hoặc điểm chỉ;
• 02 bản sao tác phẩm;
• Văn bản ủy quyền nếu người nộp hồ sơ là người được tác giả, chủ sở hữu quyền tác giả ủy quyền theo quy định;
• Tài liệu chứng minh là chủ sở hữu quyền:
  • Tài liệu chứng minh nhân thân đối với cá nhân: 01 bản sao CMND hoặc CCCD hoặc Hộ chiếu;
  • Tài liệu chứng minh tư cách pháp lý đối với tổ chức: 01 bản sao Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp hoặc Giấy phép thành lập hoặc Quyết định thành lập;
  • Tài liệu chứng minh chủ sở hữu quyền do giao nhiệm vụ sáng tạo là quyết định giao nhiệm vụ hoặc xác nhận giao nhiệm vụ cho cá nhân thuộc đơn vị, tổ chức đó;
  • Tài liệu chứng minh chủ sở hữu quyền do giao kết hợp đồng sáng tạo là hợp đồng, thể lệ, quy chế tổ chức cuộc thi;
  • Tài liệu chứng minh chủ sở hữu quyền do được thừa kế là văn bản xác định quyền thừa kế có công chứng, chứng thực theo quy định của pháp luật;
  • Tài liệu chứng minh chủ sở hữu quyền do được chuyển giao quyền là hợp đồng chuyển nhượng, tặng cho, mua bán, góp vốn bằng văn bản có công chứng, chứng thực theo quy định của pháp luật;
  • Trong trường hợp tác giả không đồng thời là chủ sở hữu quyền tác giả phải có văn bản cam đoan về việc tự sáng tạo và sáng tạo theo quyết định hoặc xác nhận giao việc; hợp đồng; tham gia cuộc thi và chịu trách nhiệm trước pháp luật về nội dung cam đoan.
  • Tài liệu chứng minh chủ sở hữu quyền do giao nhiệm vụ sáng tạo, giao kết hợp đồng sáng tạo quy định tại khoản này phải là bản gốc hoặc bản sao có công chứng, chứng thực;
• Văn bản đồng ý của các đồng tác giả, nếu tác phẩm có đồng tác giả;
• Văn bản đồng ý của các đồng chủ sở hữu, nếu quyền tác giả thuộc sở hữu chung;
• Trường hợp trong tác phẩm có sử dụng hình ảnh cá nhân của người khác thì phải được sự đồng ý bằng văn bản của người đó theo quy định của pháp luật.

6. Tác phẩm mỹ thuật được bảo hộ bao lâu?

Pháp luật Việt Nam quy định về thời hạn bảo hộ tác phẩm mỹ thuật như sau:

• Đối với quyền nhân thân, thời hạn bảo hộ là vô thời hạn.
• Đối với quyền tài sản, thời hạn bảo hộ là suốt cuộc đời tác giả và 50 năm tiếp theo năm tác giả qua đời.

Thời hạn bảo hộ sẽ chấm dứt vào 24 giờ ngày 31 tháng 12 của năm chấm dứt thời hạn bảo hộ quyền tác giả.

Sau khi chấm dứt thời hạn bảo hộ quyền tác giả thì quyền sở hữu tác phẩm sẽ thuộc về công chúng.

7. Dịch vụ đăng ký bảo hộ tác phẩm mỹ thuật

Công ty Luật CIS tự hào là đơn vị uy tín, chuyên nghiệp trong lĩnh vực tư vấn và hỗ trợ doanh nghiệp trong việc đăng ký bảo hộ tác phẩm mỹ thuật. Với bề dày kinh nghiệm và đội ngũ luật sư đã được đào tạo chuyên sâu về bản quyền tác giả và Sở hữu trí tuệ từ Cục Sở hữu trí tuệ và Tổ chức Sở hữu trí tuệ Thế giới (WIPO), Chúng tôi có đủ năng lực và kinh nghiệm để hỗ trợ bạn:

• Tư vấn đăng ký quyền tác giả đối với tác phẩm mỹ thuật.
• Hoàn thiện hồ sơ, theo dõi đơn đăng ký quyền tác giả tác phẩm mỹ thuật và phúc đáp với cơ quan đăng ký (nếu có).
• Tiếp nhận Giấy chứng nhận đăng ký quyền tác giả tác phẩm mỹ thuật.
• Khiếu nại các quyết định liên quan đến cấp giấy chứng nhận đăng ký quyền tác giả tác phẩm mỹ thuật.

Nếu bạn muốn tư vấn hoặc muốn đăng ký bảo hộ tác phẩm mỹ thuật, Bạn vui lòng liên hệ thông tin bên dưới đây:

PHÒNG SỞ HỮU TRÍ TUỆ – CIS LAW FIRM

109 Hoàng Sa, Phường Tân Định, TP. Hồ Chí Minh

Điện thoại: 028.3911.8580 – 091.911.8580

Email: sohuutritue@cis.vn