Hướng dẫn đăng ký bản quyền truyện ngắn

Truyện ngắn là một trong các thể loại văn học dễ đọc, dễ tiếp cận với đa số đối tượng độc giả, đặc biệt trong giai đoạn văn hóa đọc qua thiết bị số và mạng internet phát triển nhanh chóng. Tuy nhiên, cơ hội lan tỏa tác phẩm dễ dàng cũng đồng thời đi cùng với nguy cơ bị chiếm đoạt quyền tác giả, đăng lại hoặc sửa chữa, cắt xén truyện gốc tràn lan trên các diễn đàn trực tuyến và mạng xã hội…

Trong bài viết này, Công ty Luật CIS sẽ giới thiệu đến bạn đọc cách thức chủ động để bảo vệ bản quyền cho truyện ngắn, cụ thể là Hướng dẫn đăng ký bản quyền truyện ngắn theo quy định mới nhất.

1. Truyện ngắn là gì?

Truyện ngắn là một thể loại tự sự cỡ nhỏ, có số lượng nhân vật ít, không gian và thời gian nghệ thuật vừa phải với tình tiết truyện không quá phức tạp. Tuy nhiên, nó vẫn hàm chứa đầy đủ các yếu tố cốt truyện, nhân vật một cách khéo léo.

Theo Luật Sở hữu trí tuệ hiện hành, truyện ngắn là một trong các tác phẩm được bảo hộ quyền tác giả dưới hình thức là tác phẩm văn học, khoa học và tác phẩm khác được thể hiện dưới dạng chữ viết (thường gọi là tác phẩm viết), cụ thể theo Khoản 1 Điều 6 Nghị định 17/2023/NĐ-CP:

Dưới đây là ví dụ về một số truyện ngắn phổ biến tại Việt Nam:

2. Đăng ký bản quyền truyện ngắn là gì?

Đăng ký bản quyền truyện ngắn (hay đăng ký quyền tác giả) là thủ tục hành chính do tác giả (người trực tiếp viết truyện ngắn) hoặc chủ sở hữu quyền tác giả (người đầu tư cơ sở vật chất, tiền bạc cho tác giả viết) thực hiện bằng cách nộp hồ sơ đăng ký tại Cục Bản quyền tác giả Việt Nam để yêu cầu cơ quan này cấp Giấy chứng nhận đăng ký quyền tác giả. Đây là tài liệu ghi nhận thông tin về chủ sở hữu quyền tác giả, tác giả và tác phẩm đăng ký để Chủ sở hữu quyền tác giả lưu giữ và sử dụng.

Giấy chứng nhận đăng ký quyền tác giả được sử dụng như một bằng chứng chứng minh bản quyền để bảo vệ chủ sở hữu quyền tác giả, tác giả khỏi các tình huống tranh chấp bản quyền, đồng thời là một trong các tài liệu quan trọng cần có trong các giao dịch chuyển nhượng quyền tác giả (bán bản quyền) hoặc cấp phép để khai thác các quyền tài sản đối với tác phẩm, đối với truyện ngắn, đó có thể là việc cấp phép xuất bản, in ấn, làm ebook, sách nói, hoặc chuyển thể thành phim, v.v…

Xem thêm:

• Quyền tài sản đối với tác phẩm
•  Quyền nhân thân của tác giả là gì?
• Hướng dẫn đăng ký bản quyền tản văn mới nhất

3. Thủ tục đăng ký bản quyền truyện ngắn

Thủ tục đăng ký bản quyền truyện ngắn gồm các bước sau đây:

Bước 1: Chuẩn bị hồ sơ đăng ký

Hồ sơ đăng ký bản quyền truyện ngắn cần được chuẩn bị như hướng dẫn tại Mục 4 bên dưới.

Bước 2: Nộp hồ sơ đến Cục Bản quyền tác giả Việt Nam

Sau khi hoàn thành Bước 1, bạn tiến hành nộp đến Cục Bản quyền tác giả theo hướng dẫn tại Mục 5 dưới đây.

Bước 3: Cục Bản quyền tác giả tiếp nhận và trả kết quả

Sau khi tiếp nhận hồ sơ, Cục Bản quyền tác giả sẽ tiến hành rà soát, phân loại, xem xét tính hợp lệ của hồ sơ trong thời hạn 01 tháng kể từ ngày nộp.

Trong trường hợp hồ sơ chưa hợp lệ, Cục Bản quyền sẽ có thông báo đề nghị người nộp hồ sơ khắc phục. Khi đó, chúng ta cần khắc phục thiếu sót trong vòng 01 tháng kể từ ngày nhận được thông báo. Nếu quá thời hạn nêu trên mà không thực hiện hoặc việc khắc phục vẫn không đáp ứng yêu cầu thủ tục, hồ sơ đăng ký của bạn sẽ bị trả về.

Vì vậy, để hạn chế rủi ro hồ sơ bị từ chối, người nộp hồ sơ cần chuẩn bị đầy đủ, chính xác các tài liệu ngay từ đầu và chủ động theo dõi tiến trình xử lý hồ sơ. Trường hợp chưa có nhiều kinh nghiệm trong thủ tục đăng ký quyền tác giả, chúng tôi khuyên bạn nên cân nhắc sử dụng dịch vụ của Luật sư chuyên về bản quyền để việc đăng ký trở nên nhẹ nhàng hơn.

Sau khi hồ sơ hợp lệ, trong vòng 15 ngày làm việc, Cục Bản quyền tác giả sẽ thực hiện cấp Giấy chứng nhận đăng ký quyền tác giả.

4. Hồ sơ đăng ký bản quyền truyện ngắn

Hồ sơ đăng ký bản quyền truyện ngắn bạn cần chuẩn bị bao gồm các tài liệu sau:

• Tờ khai đăng ký quyền tác giả (theo mẫu);
• 02 bản sao truyện ngắn cần đăng ký;
• Văn bản ủy quyền (nếu ủy quyền cho người khác hoặc Tổ chức dịch vụ tư vấn quyền tác giả, quyền liên quan thực hiện);
• Giấy tờ chứng minh là chủ sở hữu quyền;
• Bản sao giấy tờ pháp lý của tác giả, chủ sở hữu quyền;
• Văn bản đồng ý của các đồng tác giả trong trường hợp truyện ngắn có sự tham gia của nhiều tác giả;
• Văn bản đồng ý của các đồng chủ sở hữu trong trường hợp có nhiều đồng sở hữu quyền tác giả.
• Tài liệu có liên quan khác (tùy từng trường hợp)

Xem thêm:

• Cách điền tờ khai đăng ký bản quyền
• Thủ tục đăng ký bản quyền sách

5. Nộp hồ sơ đăng ký bản quyền truyện ngắn ở đâu?

Hồ sơ sau khi chuẩn bị xong theo hướng dẫn ở Mục 4 trước hết cần được nộp trực tuyến trên Cổng dịch vụ công của Bộ Văn hóa Thể thao & Du lịch tại địa chỉ: https: //dichvucong.bvhttdl.gov.vn

Sau đó khi nộp xong hồ sơ trực tuyến, bạn cần phải nộp 01 bộ hồ sơ bản cứng đến một trong các điểm tiếp nhận đơn của Cục Bản quyền dưới đây:

• Tại TP. Hà Nội: Tầng 4, nhà B, Số 32 Hào Nam, Phường Ô Chợ Dừa, Thành phố Hà Nội
• Tại TP. Hồ Chí Minh: 170 Nguyễn Đình Chiểu, Phường Xuân Hòa, Thành phố Hồ Chí Minh.
• Tại TP. Đà Nẵng: Số 01, Đường An Nhơn 7, Phường An Hải, Thành phố Đà Nẵng.

6. Tại sao cần đăng ký bản quyền truyện ngắn?

Mặc dù quyền tác giả đối với truyện ngắn theo quy định của Luật Sở hữu trí tuệ không phát sinh từ việc đăng ký mà được bảo hộ tự động, cụ thể theo Khoản 1 Điều 6 Luật Sở hữu trí tuệ:

Tuy nhiên, với một cơ chế bảo hộ “mở” như vậy, bất kỳ ai cũng có thể tự nhận mình là tác giả, chủ sở hữu quyền của một tác phẩm nào đó (mà họ vốn không phải), thậm chí hưởng lợi từ tác phẩm, khi đó chủ sở hữu, tác giả thật sự sẽ đối mặt với nguy cơ bị chiếm đoạt quyền tác giả, hoặc thất thoát tiền bản quyền, cơ hội được công chúng ghi nhận tên tuổi, nỗ lực sáng tạo và nhiều quyền lợi khác đáng lẽ được hưởng, v.v… Chưa kể thực trạng sao chép trái phép sách gốc, buôn bán sách giả tràn lan trên không gian mạng và vấn nạn photocopy bất chấp việc xâm phạm bản quyền như hiện nay.

Từ những lí do kể trên, thực hiện đăng ký bản quyền cho truyện ngắn ngay từ sớm là một biện pháp pháp lý chủ động, vì:

• Giấy chứng nhận đăng ký quyền tác giả là chứng cứ hữu hiệu chứng minh bản quyền đối với truyện ngắn. Khi xảy ra tranh chấp, tác giả không phải tự chứng minh mình là người sáng tạo ra tác phẩm, trừ trường hợp có chứng cứ ngược lại. Nếu không đăng ký, tác giả phải thu thập và xuất trình nhiều bằng chứng để chứng minh quá trình sáng tác, thời điểm định hình ra truyện ngắn, thời điểm công bố, v.v… và không chắc rằng các tài liệu này có tính thuyết phục, đặc biệt khi khởi kiện trước Tòa.
• Như đã nêu ở Mục 2 bài viết, trong các giao dịch chuyển nhượng, cấp phép hoặc hợp tác khai thác truyện ngắn, đối tác thường yêu cầu xuất trình giấy chứng nhận đăng ký quyền tác giả để đảm bảo tính hợp pháp. Đối công ty, quyền tác giả đối với truyện ngắn còn là tài sản vô hình tiềm năng, có thể được định giá và có giá trị thanh khoản như các tài sản hữu hình khác.

7. Đăng ký bản quyền truyện ngắn cần lưu ý những gì?

Khi thực hiện đăng ký bản quyền truyện ngắn, cần lưu ý một số vấn đề quan trọng sau:

Thứ nhất, thành phần hồ sơ và cách khai thông tin khi đăng ký bản quyền truyện ngắn không phải lúc nào cũng giống nhau. Nếu truyện ngắn không do bạn tự sáng tạo mà được sáng tạo theo đơn đặt hàng, do công ty giao việc (có nhận thù lao, hoặc được trả lương), thì trong hồ sơ đăng ký tài liệu chứng minh quyền cũng sẽ khác nhau, tùy từng trường hợp cụ thể, đó có thể là: hợp đồng sáng táo, văn bản giao việc, quyết định giao nhiệm vụ hoặc các tài liệu có giá trị pháp lý tương đương.

Thứ hai, trong Tờ khai đăng ký quyền tác giả, người nộp hồ sơ phải tóm tắt nội dung chính của tác phẩm. Do đó, phần thông tin này cần được trình bày thống nhất với bản sao truyện ngắn được nộp kèm theo hồ sơ, tránh trường hợp nội dung tóm tắt không phản ánh đúng tác phẩm nộp kèm trên thực tế.

Thứ ba, trong quá trình giải quyết hồ sơ, chúng ta cần thường xuyên theo dõi tình trạng xử lý hồ sơ của Cục Bản quyền tác giả để kịp thời phúc đáp, thực hiện đóng phí, lệ phí đúng thời hạn ấn định của Cơ quan này. Việc chủ động cập nhật thông tin sẽ giúp hạn chế rủi ro hồ sơ bị từ chối, từ đó tránh phát sinh thêm chi phí và thời gian do phải thực hiện thủ tục đăng ký lại từ đầu.

8. Dịch vụ đăng ký bản quyền truyện ngắn của Công ty Luật CIS

Luật sư và chuyên viên tại Công ty Luật CIS được đào tạo chuyên sâu về bản quyền và sở hữu trí tuệ bởi Cục Sở hữu trí tuệ và Tổ chức Sở hữu trí tuệ Thế giới (WIPO). Với năng lực và kinh nghiệm vững vàng, chúng tôi sẵn sàng hỗ trợ bạn trong các lĩnh vực sau:

Trên đây là “Hướng dẫn đăng ký bản quyền truyện ngắn”. Nếu bạn cần tư vấn hoặc muốn tiến hành đăng ký quyền tác giả, vui lòng liên hệ với chúng tôi qua thông tin dưới đây:

PHÒNG SỞ HỮU TRÍ TUỆ – CIS LAW FIRM

109 Hoàng Sa, Phường Tân Định, TP. Hồ Chí Minh

Điện thoại: 028 3911 8580 hoặc 091 911 8580

Email: sohuutritue@cis.vn