Hướng dẫn xử lý xâm phạm bản quyền phần mềm tại Tòa án

Khi bản quyền phần mềm bị xâm phạm, khởi kiện tại Tòa án là một trong những biện pháp hữu hiệu để bảo vệ bản quyền. Thông qua biện pháp này, chủ sở hữu bản quyền phần mềm có thể đưa ra các yêu cầu như: yêu cầu chấm dứt việc xâm phạm, đòi bồi thường thiệt hại, … Tuy nhiên, việc chuẩn bị hồ sơ khởi kiện, tham gia vào toàn bộ quá trình xét xử đối với loại tranh chấp này tại Tòa án không phải công việc dễ dàng.

Bài viết dưới đây của Công ty Luật CIS sẽ hướng dẫn chi tiết về quy trình xử lý xâm phạm bản quyền phần mềm tại Tòa án, mời bạn đọc xem tiếp nội dung.

MỤC LỤC BÀI VIẾT

1. Bản quyền phần mềm là gì?
2. Xâm phạm bản quyền phần mềm là gì?
3. Xử lý xâm phạm bản quyền phần mềm tại Tòa án là gì?
4. Hướng dẫn xử lý xâm phạm bản quyền phần mềm tại Tòa án.
5. Dịch vụ tư vấn xử lý xâm phạm bản quyền phần mềm tại Tòa án.

1. Bản quyền phần mềm là gì?

Bản quyền phần mềm là quyền Nhà nước bảo hộ cho người viết, lập trình nên phần mềm (tác giả phần mềm) hoặc người đầu tư tiền bạc để làm ra phần mềm (chủ sở hữu phần mềm).

Ví dụ như: Bản quyền phần mềm Microsoft Office (tin học văn phòng), phần mềm Adobe Illustrator (thiết kế đồ họa), phần mềm BKAV (diệt virus), v.v…

Bản quyền phần mềm là một cách gọi khác của quyền tác giả đối với chương trình máy tính, bao gồm 2 nhóm quyền: (1) nhóm quyền về tinh thần của tác giả (quyền đứng tên, đặt tên phần mềm, bảo vệ sự toàn vẹn của phần mềm mình đã viết) và (2) nhóm quyền về tài sản của chủ sở hữu phần mềm, cụ thể là:

Quyền công bố hoặc cho phép người khác công bố phần mềm;
Làm phần mềm phái sinh (dựa trên phần mềm gốc);
Sao chép trực tiếp hoặc gián tiếp toàn bộ hoặc một phần phần mềm bằng bất kỳ phương tiện hay hình thức nào (trừ trường hợp pháp luật cho phép);
Phân phối, nhập khẩu để phân phối đến công chúng thông qua bán hoặc hình thức chuyển giao quyền sở hữu khác đối với bản gốc, bản sao phần mềm dưới dạng hữu hình (trừ trường hợp pháp luật cho phép);
Phát sóng, truyền đạt đến công chúng phần mềm bằng phương tiện hữu tuyến, vô tuyến, mạng thông tin điện tử hoặc bất kỳ phương tiện kỹ thuật nào khác, bao gồm cả việc cung cấp phần mềm đến công chúng theo cách mà công chúng có thể tiếp cận được tại địa điểm và thời gian do họ lựa chọn;
Cho thuê bản gốc hoặc bản sao phần mềm, trừ trường hợp phần mềm đó không phải là đối tượng chính của việc cho thuê.

2. Xâm phạm bản quyền phần mềm là gì?

Xâm phạm bản quyền phần mềm là những hành vi xâm phạm đến độc quyền của tác giả, chủ sở hữu bản quyền phần mềm, theo đó, những hành vi sau đây được Điều 28 Luật Sở hữu trí tuệ quy định là hành vi xâm phạm bản quyền phần mềm:

Xâm phạm quyền nhân thân hoặc quyền tài sản của tác giả, chủ sở hữu bản quyền phần mềm như đã nêu ở Mục 1;
Không thực hiện hoặc thực hiện không đầy đủ nghĩa vụ xin phép và/hoặc trả tiền bản quyền cho chủ sở hữu bản quyền phần mềm theo quy định;
Sản xuất, phân phối, nhập khẩu, chào bán, bán, quảng bá, quảng cáo, tiếp thị, cho thuê hoặc tàng trữ nhằm mục đích thương mại các thiết bị, sản phẩm hoặc linh kiện, giới thiệu hoặc cung cấp dịch vụ khi biết hoặc có cơ sở để biết thiết bị, sản phẩm, linh kiện hoặc dịch vụ đó được sản xuất, sử dụng nhằm vô hiệu hóa biện pháp công nghệ hữu hiệu bảo vệ bản quyền;
Cố ý xóa, gỡ bỏ hoặc thay đổi thông tin quản lý quyền mà không được phép của tác giả, chủ sở hữu bản quyền khi biết hoặc có cơ sở để biết việc thực hiện hành vi đó sẽ xúi giục, tạo khả năng, tạo điều kiện thuận lợi hoặc che giấu hành vi xâm phạm bản quyền theo quy định của pháp luật.
Cố ý phân phối, nhập khẩu để phân phối, phát sóng, truyền đạt hoặc cung cấp đến công chúng bản sao phần mềm khi biết hoặc có cơ sở để biết thông tin quản lý quyền đã bị xóa, gỡ bỏ, thay đổi mà không được phép của chủ sở hữu bản quyền; khi biết hoặc có cơ sở để biết việc thực hiện hành vi đó sẽ xúi giục, tạo khả năng, tạo điều kiện thuận lợi hoặc che giấu hành vi xâm phạm bản quyền theo quy định của pháp luật.
Không thực hiện hoặc thực hiện không đầy đủ quy định để được miễn trừ trách nhiệm pháp lý của doanh nghiệp cung cấp dịch vụ trung gian theo quy định.

Như vậy, hành vi xâm phạm bản quyền phần mềm trên thực tế rất đa dạng, nhưng thường gặp nhất là hành vi sử dụng phần mềm trái phép như: cài đặt phần mềm không bản quyền, bẻ khóa bảo mật, phân phối phần mềm bị bẻ khóa, sao chép phần mềm để cài đặt cho nhiều thiết bị vượt quá số lượng được cấp phép,…

Người thực hiện hành vi xâm phạm bản quyền phần mềm tùy tính chất và mức độ xâm phạm có thể bị xử lý bằng các biện pháp dân sự, hành chính hoặc hình sự theo quy định của pháp luật. Trong phạm vi bài viết này, Công ty Luật CIS hướng dẫn xử lý xâm phạm bản quyền phần mềm tại Tòa án bằng biện pháp dân sự, chi tiết có trong Mục 3 dưới đây.

3. Xử lý xâm phạm bản quyền phần mềm tại Tòa án là gì?

Xử lý xâm phạm bản quyền phần mềm tại Tòa án là việc chủ sở hữu bản quyền phần mềm khởi kiện và yêu cầu Tòa án áp dụng các biện pháp dân sự để xử lý bên sử dụng phần mềm trái phép theo quy định tại Điều 202 và Khoản 3 Điều 205 Luật Sở hữu trí tuệ, cụ thể, các biện pháp này bao gồm:

Buộc chấm dứt hành vi xâm phạm;
Buộc xin lỗi, cải chính công khai;
Buộc thực hiện nghĩa vụ dân sự;
Buộc bồi thường thiệt hại;
Buộc tiêu hủy hoặc buộc phân phối hoặc đưa vào sử dụng không nhằm mục đích thương mại đối với hàng hóa, nguyên liệu, vật liệu và phương tiện được sử dụng chủ yếu để sản xuất, kinh doanh hàng hóa xâm phạm bản quyền phần mềm với điều kiện không làm ảnh hưởng đến khả năng khai thác quyền của tác giả, chủ sở hữu bản quyền phần mềm;
Buộc thanh toán chi phí hợp lý để thuê luật sư.

Theo đó, Tòa án là cơ quan có thẩm quyền xử lý hành vi xâm phạm bản quyền phần mềm bằng biện pháp dân sự, cụ thể theo Điều 200 Luật Sở hữu trí tuệ:

Việc áp dụng biện pháp dân sự thuộc thẩm quyền của Tòa án. Trong trường hợp cần thiết, Tòa án có thể áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời theo quy định của pháp luật.

Như vậy, khi chủ sở hữu bản quyền phần mềm phát hiện phần mềm bị sử dụng trái phép, họ có thể tiến hành khởi kiện và yêu cầu Tòa án xử lý bên nghi ngờ xâm phạm thông qua một vụ án dân sự.

Tham khảo thêm: Bình Dương: Nhân viên tự ý cài phần mềm, Công ty phải bồi thường 5 tỷ đồng!

4. Hướng dẫn xử lý xâm phạm bản quyền phần mềm tại Tòa án.

Quy trình khởi kiện yêu cầu xử lý xâm phạm bản quyền phần mềm tại Tòa án gồm 04 bước sau đây:

♦ Bước 1: Chuẩn bị hồ sơ khởi kiện:

Việc khởi kiện tại Tòa án đòi hỏi người chuẩn bị hồ sơ ban đầu xác định rõ được các nội dung sau đây:

Xác định các bên liên quan trong vụ việc: Bên sử dụng trái phép phần mềm của bạn là ai?
Xác định phần mềm bị sử dụng trái phép là phần mềm nào (nếu phần mềm có nhiều phiên bản thì phiên bản nào bị sử dụng trái phép?)
Xác định phạm vi khởi kiện: bạn muốn Tòa án xem xét và giải quyết những yêu cầu gì trong vụ việc, ví dụ: yêu cầu chấm dứt hành vi xâm phạm, yêu cầu bồi thường thiệt hại, yêu cầu thanh toán phí thuê luật sư, v.v…

Lưu ý: Bản quyền phần mềm bảo vệ trên cơ chế tự động nhưng khi yêu cầu Tòa án xử lý xâm phạm, bạn phải cung cấp được bằng chứng chứng minh bạn là chủ sở hữu bản quyền của phần mềm yêu cầu xử lý xâm phạm. Hiện nay, bằng chứng chứng minh ưu việt nhất là Giấy chứng nhận đăng ký quyền tác giả.

Nếu bạn chưa tiến hành đăng ký bản quyền cho phần mềm của mình, hãy nhanh chóng tiến hành để an tâm khi sử dụng, khai thác thương mại và sử dụng Giấy chứng nhận đăng ký quyền tác giả như một bằng chứng chứng minh bản quyền mạnh mẽ khi xử lý xâm phạm.

♦ Bước 2: Thu thập tài liệu, chứng cứ:

Bên cạnh đơn khởi kiện nộp cho Tòa án, để chứng minh cho yêu cầu khởi kiện của mình là có cơ sở để Tòa án chấp nhận, bạn cần thu thập tài liệu, chứng cứ nộp kèm.

Dưới đây là một số tài liệu, chứng cứ khi xử lý xâm phạm bản quyền phần mềm bạn có thể thu thập như:

Chứng cứ chứng minh bạn là chủ sở hữu bản quyền phần mềm;
Chứng cứ chứng minh hành vi xâm phạm bản quyền phần mềm;
Chứng cứ chứng minh hành vi xâm phạm bản quyền phần mềm đã gây ra thiệt hại cho bạn ra sao, bạn bị giảm sút thu nhập, doanh thu thế nào, v.v…
Các tài liệu, chứng cứ khác có liên quan.

♦ Bước 3: Soạn đơn khởi kiện:

Sau khi chuẩn bị xong Bước 1 và Bước 2 như Công ty Luật CIS đã hướng dẫn, bạn soạn thảo đơn khởi kiện xử lý xâm phạm bản quyền phần mềm với nội dung chính sau đây:

Tên, nơi cư trú/làm việc của bạn và bên bị khởi kiện;
Tên Tòa án có thẩm quyền tiếp nhận đơn khởi kiện;
Tóm tắt về hành vi xâm phạm bản quyền phần mềm;
Nội dung yêu cầu Tòa án xử lý xâm phạm.
Và danh mục tài liệu, chứng cứ kèm theo đơn khởi kiện.

♦ Bước 4: Nộp đơn khởi kiện tại Tòa án theo thủ tục giải quyết tranh chấp tại Tòa

Khi hoàn tất xong Bước 1, Bước 2 và Bước 3, bạn nộp bộ hồ sơ khởi kiện tại Tòa án có thẩm quyền. Thủ tục giải quyết tranh chấp tại Tòa gồm các giai đoạn cơ bản sau đây:

Giai đoạn 1: Tòa án tiếp nhận đơn khởi kiện và phân công Thẩm phán xem xét đơn;
Giai đoạn 2: Tòa án ra Thông báo thụ lý và yêu cầu nộp tạm ứng án phí (nếu đơn khởi kiện của bạn hợp lệ, ngược lại Tòa sẽ ra yêu cầu sửa đổi/bổ sung đơn khởi kiện);
Giai đoạn 3: Tòa án công khai chứng cứ và tổ chức hòa giải
Giai đoạn 4: Tòa án mở phiên tòa sơ thẩm (nếu các bên không hòa giải được ở Giai đoạn 3).

Trên đây là các giai đoạn cơ bản trong quá trình giải quyết tranh chấp tại Tòa án theo thủ tục dân sự, tùy thuộc vào tính chất phức tạp của từng vụ việc mà có thể có các hoạt động tố tụng khác phát sinh trong từng giai đoạn. Để đảm bảo quyền lợi của mình, chủ sở hữu bản quyền phần mềm, chúng tôi khuyên bạn nên tìm kiếm sự tham vấn từ Luật sư chuyên về lĩnh vực bản quyền để được tư vấn, hỗ trợ khi phát hiện bản quyền phần mềm đang bị xâm phạm.

5. Dịch vụ tư vấn xử lý xâm phạm bản quyền phần mềm tại Tòa án.

Công ty Luật Bản quyền Quốc tế (CIS Law Firm) là Tổ chức Đại diện Sở hữu công nghiệp được chứng nhận bởi Cục Sở hữu Trí tuệ Việt Nam.

Đội ngũ Luật sư và chuyên viên của Công ty Luật CIS đều đã được đào tạo chuyên sâu về Sở hữu trí tuệ từ Cục Sở hữu trí tuệ và Tổ chức Sở hữu trí tuệ Thế giới (WIPO), đã tham gia giải quyết rất nhiều tranh chấp liên quan đến bản quyền nói chung và bản quyền phần mềm nói riêng, theo đó, Công ty Luật CIS hoàn toàn có đủ năng lực và kinh nghiệm để hỗ trợ bạn:

Nghiên cứu, nhận diện và đánh giá hành vi xâm phạm bản quyền phần mềm nhằm xác định rõ các dấu hiệu vi phạm dựa trên quy định pháp luật và thực tiễn áp dụng.
Tư vấn, hướng dẫn việc thu thập và củng cố bằng chứng để hoàn thiện hồ sơ yêu cầu xử lý xâm phạm bản quyền phần mềm tại Tòa án.
Nghiên cứu, phân tích và tư vấn các phương án yêu cầu xử lý xâm phạm bản quyền phần mềm tại Tòa án cụ thể, đồng thời đánh giá hiệu quả từng giải pháp để khách hàng đưa ra quyết định phù hợp.
Soạn thảo đơn khởi kiện xử lý xâm phạm bản quyền phần mềm tại Tòa án đảm bảo đáp ứng đầy đủ các yêu cầu về hình thức và nội dung theo quy định pháp luật hiện hành.
Tham gia trực tiếp vào quá trình giải quyết tranh chấp bản quyền phần mềm tại Tòa án nhân dân có thẩm quyền, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của khách hàng một cách tối ưu nhất.