Trên thực tế, khi nhắc đến cổ tức, nhiều người thường nghĩ đến việc nhận tiền mặt. Tuy nhiên, pháp luật cho phép công ty cổ phần thực hiện chi trả cổ tức dưới nhiều hình thức khác nhau, mỗi hình thức đều có những đặc điểm riêng và kéo theo những tác động nhất định đối với cơ cấu vốn, nguồn tiền, công tác kế toán cũng như quyền lợi của cổ đông. Việc hiểu đúng các hình thức chi trả cổ tức sẽ giúp công ty lựa chọn phương án phù hợp với tình hình hoạt động, nhu cầu sử dụng vốn và chiến lược phát triển trong từng giai đoạn.
Trong bài viết dưới đây, Công ty Luật CIS sẽ giới thiệu về phân tích toàn diện các hình thức chi trả cổ tức phổ biến hiện nay. Mời bạn đọc theo dõi.
MỤC LỤC BÀI VIẾT
1. Cổ tức là gì?
Cổ tức là khoản lợi nhuận mà công ty cổ phần phân phối cho cổ đông trên cơ sở số cổ phần mà cổ đông sở hữu. Nói cách khác, khi hoạt động kinh doanh của công ty tạo ra lợi nhuận và đáp ứng các điều kiện theo quy định, một phần hoặc toàn bộ lợi nhuận đó có thể được sử dụng để chi trả cho các cổ đông dưới hình thức cổ tức.
Theo quy định tại khoản 5 Điều 4 Luật Công ty 2020 (sửa đổi, bổ sung 2025), cổ tức được định nghĩa:
| Cổ tức là khoản lợi nhuận ròng được trả cho mỗi cổ phần bằng tiền mặt hoặc bằng tài sản khác. |
Cổ tức là một trong những quyền lợi kinh tế cơ bản của cổ đông. Đối với nhà đầu tư, cổ tức phản ánh khả năng sinh lời và chính sách phân phối lợi nhuận của công ty. Đối với công ty, việc quyết định có chia cổ tức hay không, chia với tỷ lệ bao nhiêu và bằng hình thức nào là những vấn đề gắn liền với chiến lược sử dụng vốn, nhu cầu tái đầu tư và định hướng phát triển trong từng giai đoạn.
Trên thực tế, không phải mọi khoản lợi nhuận tạo ra đều được dùng để chi trả cổ tức. Công ty có thể lựa chọn giữ lại một phần hoặc toàn bộ lợi nhuận để bổ sung nguồn vốn phục vụ hoạt động kinh doanh. Do đó, việc chia cổ tức không chỉ phụ thuộc vào kết quả kinh doanh mà còn phụ thuộc vào quyết định phân phối lợi nhuận của công ty và các điều kiện pháp luật có liên quan.
Bạn đọc có thể tham khảo thêm bài viết liên quan sau đây:
Thủ tục chia cổ tức của công ty cổ phần
2. Các hình thức chi trả cổ tức
Pháp luật hiện hành cho phép công ty cổ phần chi trả cổ tức bằng tiền mặt, bằng cổ phần của công ty hoặc bằng tài sản khác theo quy định tại Điều lệ công ty. Việc lựa chọn hình thức chi trả phụ thuộc vào tình hình tài chính, nhu cầu sử dụng vốn cũng như chính sách phân phối lợi nhuận của từng công ty.
Trả cổ tức bằng tiền mặt là hình thức được áp dụng phổ biến nhất. Theo đó, cổ đông nhận được một khoản tiền tương ứng với tỷ lệ cổ tức đã được công ty quyết định phân phối. Hình thức này giúp cổ đông trực tiếp thu được lợi ích từ khoản đầu tư nhưng đồng thời làm giảm lượng tiền mặt mà công ty đang nắm giữ.
Bên cạnh đó, công ty có thể chi trả cổ tức bằng cổ phần. Trong trường hợp này, cổ đông không nhận tiền mà được phân bổ thêm cổ phần tương ứng với tỷ lệ cổ tức được chia. Hình thức này giúp công ty giữ lại nguồn tiền để phục vụ hoạt động sản xuất, kinh doanh hoặc các kế hoạch đầu tư, mở rộng trong tương lai.
Ngoài ra, công ty cũng có thể chi trả cổ tức bằng tài sản khác nếu Điều lệ công ty có quy định. Tuy nhiên, đây là hình thức ít được áp dụng trên thực tế do việc định giá tài sản, chuyển giao quyền sở hữu và xử lý các vấn đề kế toán thường phức tạp hơn so với việc chi trả bằng tiền mặt hoặc bằng cổ phần.
Mỗi hình thức chi trả cổ tức đều có những ưu điểm và hạn chế riêng. Do đó, công ty cần cân nhắc kỹ các yếu tố về tài chính, quản trị vốn và quyền lợi của cổ đông trước khi lựa chọn phương thức chi trả phù hợp.
3. So sánh chi trả cổ tức bằng tiền mặt và chi trả cổ tức bằng cổ phiếu
Trả cổ tức bằng tiền mặt và trả cổ tức bằng cổ phiếu đều là những phương thức phân phối lợi nhuận được pháp luật cho phép. Tuy nhiên, hai hình thức này có sự khác biệt đáng kể về tác động đối với tình hình tài chính của công ty cũng như quyền lợi của cổ đông.
Đối với hình thức trả cổ tức bằng tiền mặt, công ty phải sử dụng nguồn tiền hiện có để thực hiện việc chi trả cho cổ đông. Do đó, lượng tiền và các tài sản có tính thanh khoản của công ty sẽ giảm sau khi hoàn thành việc chi trả cổ tức. Đổi lại, cổ đông nhận được ngay một khoản lợi ích tài chính và có thể chủ động sử dụng khoản tiền này theo nhu cầu của mình.
Trong khi đó, khi trả cổ tức bằng cổ phiếu, công ty không phải chi ra một khoản tiền tương ứng để thanh toán cho cổ đông. Thay vào đó, cổ đông được nhận thêm cổ phần theo tỷ lệ đã được thông qua. Hình thức này giúp công ty giữ lại nguồn tiền phục vụ hoạt động sản xuất, kinh doanh hoặc đầu tư phát triển. Tuy nhiên, số lượng cổ phần đang lưu hành sẽ tăng lên sau khi việc chi trả được thực hiện.
Xét từ góc độ cổ đông, việc nhận cổ tức bằng cổ phiếu không làm thay đổi tỷ lệ sở hữu của cổ đông trong công ty nếu tất cả cổ đông đều được phân phối theo cùng một tỷ lệ. Giá trị khoản đầu tư của cổ đông về nguyên tắc cũng không tăng lên ngay sau khi nhận thêm cổ phiếu, bởi giá cổ phiếu trên thị trường thường có sự điều chỉnh tương ứng sau ngày Đại hội đồng cổ đông thông qua về mức chia cổ tức.
Như vậy, không có hình thức chi trả cổ tức nào được xem là luôn ưu việt hơn hình thức còn lại. Việc lựa chọn trả cổ tức bằng tiền mặt hay bằng cổ phiếu phụ thuộc vào tình hình tài chính, nhu cầu sử dụng vốn và chiến lược phát triển của từng công ty trong từng giai đoạn cụ thể.
Công ty Luật CIS làm bản so sánh dưới đây để bạn đọc tiện theo dõi.
| Tiêu chí | Tiền mặt | Cổ phiếu |
| Bản chất | Cổ đông nhận được lợi ích trực tiếp dưới dạng tiền mặt, phù hợp với nhà đầu tư ưu tiên dòng thu nhập thụ động ổn định | Cổ đông nhận thêm cổ phiếu, phù hợp hơn với nhà đầu tư dài hạn. |
| Tác động đến dòng tiền của công ty | Giảm tiền mặt công ty | Không ảnh hưởng đến tiền mặt |
| Tác động đến Vốn điều lệ công ty | Không thay đổi | Tăng vốn điều lệ |
| Nghĩa vụ Thuế TNCN | Cổ đông phát sinh nghĩa vụ thuế tại thời điểm nhận cổ tức với mức thuế suất cố định 5% trên tổng số tiền nhận được | Cổ đông chưa phát sinh nghĩa vụ thuế tại thời điểm nhận cổ phiếu |
| Giá cổ phiếu sau chi trả | Giảm đúng bằng mức cổ tức tiền mặt trên mỗi cổ phiếu | Giảm tương ứng với tỷ lệ cổ phiếu phát hành thêm |
4. Giá cổ phiếu sau khi chi trả cổ tức
Công ty luật CIS đã có một bài viết trình bày chi tiết về nội dung này, bạn đọc vui lòng tham khảo Tại Đây.
5. Luật sư tư vấn công ty
Là công ty luật chuyên cung cấp dịch vụ pháp lý cho công ty, với đội ngũ Luật sư và chuyên viên có chuyên môn cao, dày dặn kinh nghiệm, Công ty Luật CIS đã hỗ trợ hiệu quả cho nhiều cổ đông và công ty cổ phần trong việc tư vấn chính sách, quản trị công ty.
Trên đây là bài viết về nội dung “Các hình thức chi trả cổ tức”. Nếu bạn có vướng mắc hoặc cần hỗ trợ pháp lý liên quan đến cổ đông, cổ tức hoặc hoạt động công ty cổ phần, vui lòng liên hệ Luật sư Công ty Luật CIS theo thông tin sau:
PHÒNG PHÁP LÝ CÔNG TY – CIS LAW FIRM
109 Hoàng Sa, Phường Tân Định, TP. Hồ Chí Minh
Điện thoại: 028.3911.8581 – 3911.8582 – Hotline: 0916.568.101
Email: info@cis.vn
