Quyền nhân thân của tác giả là gì?

Quyền tác giả gồm quyền tài sản và quyền nhân thân. Nếu quyền tài sản là mảnh đất màu mỡ mà nhà đầu tư sáng tạo nào cũng muốn “gieo trồng” và “thu hoạch” thì quyền nhân thân được ví von như trái tim của tác giả. Vậy, quyền nhân thân của tác giả là gì? Bao gồm những quyền nào và thời hạn bảo hộ ra sao?

Trong bài viết dưới đây, Công ty Luật CIS sẽ thông tin chi tiết đến bạn đọc.

MỤC LỤC BÀI VIẾT

1. Quyền tác giả là gì?
2. Quyền nhân thân là gì?
3. Dịch vụ đăng ký bản quyền tác giả
4. Thông tin liên hệ

1. Quyền tác giả là gì?

Quyền tác giả là một nhánh của quyền sở hữu trí tuệ được Nhà nước bảo hộ để ghi nhận công sức sáng tạo của tác giả, khuyến khích đầu tư sáng tạo để nhận lại lợi ích kinh tế từ việc khai thác tác phẩm, từ đó tạo động lực sáng tạo, thúc đẩy sự phát triển văn học, nghệ thuật, khoa học và phát triển kinh tế.

Quyền tác giả thường được gọi với cái tên phổ biến là bản quyền với nhiều vấn đề pháp lý xoay quanh như: đứng tên bản quyền, mua bản quyền, tiền bản quyền hay tranh chấp bản quyền…

Xem thêm:

Xâm phạm bản quyền bài hát và cách thức xử lý xâm phạm

Hướng dẫn xử lý xâm phạm bản quyền phần mềm tại Tòa án

Xâm phạm bản quyền logo công ty và quy trình yêu cầu xử lý xâm phạm bản quyền logo công ty

Theo quy định tại khoản 2 Điều 4 Luật Sở hữu trí tuệ Việt Nam hiện hành, quyền tác giả được định nghĩa là:

Quyền tác giả là quyền của tổ chức, cá nhân đối với tác phẩm do mình sáng tạo ra hoặc sở hữu.

Tương ứng với mối quan hệ sáng tạo và sở hữu, quyền tác giả phân thành 02 nhóm quyền là: (1) quyền nhân thân (dành cho người sáng tạo ra tác phẩm) và (2) quyền tài sản (dành cho người sở hữu tác phẩm).

Nội dung dưới đây, Công ty Luật CIS giới thiệu đến bạn đọc về quyền nhân thân của tác giả. Bạn đọc quan tâm về quyền tài sản đối với tác phẩm có thể theo dõi lại Tại Đây.

2. Quyền nhân thân là gì?

Trước khi tìm hiểu về quyền nhân thân của tác giả, chúng ta cần nhớ rằng: Tác giả của tác phẩm được bảo hộ quyền tác giả phải là con người, cụ thể theo Điều 12a Luật Sở hữu trí tuệ:

Tác giả là người trực tiếp sáng tạo tác phẩm. Trường hợp có từ hai người trở lên cùng trực tiếp sáng tạo tác phẩm với chủ ý là sự đóng góp của họ được kết hợp thành một tổng thể hoàn chỉnh thì những người đó là các đồng tác giả.

Theo đó, hiểu đơn giản, quyền nhân thân là các quyền phản ánh mối liên hệ mật thiết giữa tác giả và tác phẩm, gắn liền với cá nhân tác giả (nhân thân), chẳng hạn như: tên (tên thật), bút danh, uy tín, danh dự,…, cụ thể quyền nhân thân bao gồm các quyền sau đây:

– Đặt tên cho tác phẩm;

– Đứng tên thật hoặc bút danh trên tác phẩm; được nêu tên thật hoặc bút danh khi tác phẩm được công bố, sử dụng;

– Công bố tác phẩm hoặc cho phép người khác công bố tác phẩm;

– Bảo vệ sự toàn vẹn của tác phẩm không cho người khác xuyên tạc; không cho người khác sửa đổi, cắt xén tác phẩm dưới bất kỳ hình thức nào gây phương hại đến danh dự và uy tín của tác giả.

(Điều 19 Luật Sở hữu trí tuệ hiện hành)

Trừ quyền công bố tác phẩm hoặc cho phép người khác công bố tác phẩm, các quyền nhân thân nêu trên KHÔNG THỂ CHUYỂN NHƯỢNG và có thời hạn bảo hộ là vô thời hạn (theo Khoản 1 Điều 27 Luật Sở hữu trí tuệ).

Nội dung dưới đây, chúng tôi giới thiệu về các quyền nhân thân đã liệt kê ở trên.

2.1. Quyền đặt tên tác phẩm

Quyền đặt tên cho tác phẩm là quyền của tác giả, người đã trực tiếp sáng tạo ra tác phẩm, dựa trên một nguyên tắc đơn giản: tác giả là người đã thai nghén ra tác phẩm. Chính vì vậy, để tác giả đặt tên « khai sinh » cho đứa con tinh thần của mình sẽ phản ánh trọn vẹn tinh thần, nội dung, giá trị tác phẩm, bản sắc cá nhân riêng biệt của họ, bởi lẽ chỉ có người làm « cha mẹ » mới là người hiểu rõ đứa con của mình nhất.

Ví dụ: Nhà văn Brazil Paulo Coelho đặt tên cho tiểu thuyết của mình là «Nhà Giả Kim»

2.2. Quyền đứng tên tác phẩm

Quyền đứng tên tác phẩm là quyền (1) được đứng tên thật hoặc bút danh trên tác phẩm; (2) được nêu tên thật hoặc bút danh khi tác phẩm được công bố, sử dụng.

Ví dụ: (1) Tác giả truyện ngắn “Lão Hạc” là nhà văn Nam Cao, trong đó tác giả lựa chọn bút danh Nam Cao đứng tên trên tác phẩm thay vì đứng tên thật là Trần Hữu Tri. (2) Nhạc sĩ Phạm Duy được nêu tên là tác giả khi bài hát “Tình Ca” được trình diễn.

Có thể nói, quyền đứng tên tác phẩm là một trong các quyền nhân thân quan trọng nhất của tác giả, có ý nghĩa ghi nhận tên tuổi, lưu danh công sức sáng tạo của tác giả. Đây cũng được xem là cách để tác giả tuyên bố bản quyền của mình đối với tác phẩm, bằng cách sử dụng tên thật hoặc bút danh như một thương hiệu cá nhân để công chúng nhận diện.

2.3. Quyền công bố tác phẩm

Quyền công bố tác phẩm là quyền “ra mắt” tác phẩm để công chúng thưởng thức, tác giả có quyền tự mình công bố hoặc cho phép người khác công bố tác phẩm do mình sáng tạo với điều kiện chung phải được sự đồng ý của chủ sở hữu quyền tác giả (Khoản 2 Điều 20 Luật Sở hữu trí tuệ), cụ thể hơn đối với quy định này, theo Khoản 8 Điều 3 Nghị định số 17/2023/NĐ-CP:

Công bố tác phẩm là việc phát hành với sự đồng ý của chủ sở hữu quyền tác giả bản sao tác phẩm dưới bất kỳ hình thức nào với số lượng hợp lý đủ để công chúng tiếp cận được tùy theo bản chất của tác phẩm.

Lưu ý: Khác với các quyền nhân thân còn lại đã nêu ở Mục 2, quyền công bố tác phẩm có thời hạn bảo hộ nhất định, tùy vào loại hình tác phẩm và thời điểm công bố lần đầu của tác phẩm đó.

Trên thực tế, khi thực hiện thủ tục đăng ký bản quyền tại Cục Bản quyền tác giả, nhiều người thường gặp khó khăn khi xác định trạng thái công bố của tác phẩm (đã công bố/ chưa công bố) và ngày công bố tác phẩm, vì có những loại hình tác phẩm có hình thức công bố khá đặc thù, chẳng hạn như: Việc biểu diễn tác phẩm sân khấu, âm nhạc; trình chiếu tác phẩm điện ảnh; đọc trước công chúng tác phẩm văn học; phát sóng tác phẩm văn học, nghệ thuật; trưng bày tác phẩm mỹ thuật; xây dựng công trình từ tác phẩm kiến trúc theo quy định tại Nghị định số 17/2023/NĐ-CP chưa được coi là công bố tác phẩm.

Ngoài ra, trong các tranh chấp bản quyền, việc xác định tác phẩm đã công bố hay chưa và ngày công bố của tác phẩm có ý nghĩa quan trọng trong việc xác định thời hạn bảo hộ quyền tác giả.

2.4. Quyền bảo vệ sự toàn vẹn của tác phẩm

Quyền bảo vệ sự toàn vẹn của tác phẩm bao gồm (1) Quyền bảo vệ sự toàn vẹn của tác phẩm không cho người khác xuyên tạc; (2) Quyền không cho người khác sửa đổi, cắt xén tác phẩm dưới bất kỳ hình thức nào gây phương hại đến danh dự và uy tín của tác giả.

Quyền bảo vệ sự toàn vẹn của tác phẩm có liên hệ mật thiết đến quyền tài sản thuộc độc quyền của chủ sở hữu quyền tác giả (xem lại bài viết về nội dung này Tại Đây), chẳng hạn như trường hợp khai thác quyền làm tác phẩm phái sinh mà ảnh hưởng đến quyền nhân thân này còn phải được sự đồng ý bằng văn bản của tác giả (Khoản 2 Điều 20 Luật Sở hữu trí tuệ).

Trên thực tế, quyền bảo vệ sự toàn vẹn của tác phẩm là quyền nhân thân phức tạp nhất và rất dễ xảy ra tranh chấp giữa tác giả và chủ sở hữu quyền tác giả khi tác phẩm được tạo ra không do chính tác giả đầu tư tiền bạc mà được giao việc từ Công ty, được đặt hàng/thuê ngoài, … điển hình như Vụ kiện Thần Đồng Đất Việt kéo dài 12 năm giữa họa sĩ Lê Linh (tên thật Lê Phong Linh) và Công ty Phan Thị – bà Phan Thị Mỹ Hạnh về việc làm tác phẩm phái sinh nhưng ảnh hưởng đến quyền bảo vệ sự toàn vẹn tác phẩm của tác giả.

3. Dịch vụ đăng ký bản quyền tác giả

Luật sư và chuyên viên tại Công ty Luật CIS được đào tạo chuyên sâu về bản quyền và sở hữu trí tuệ bởi Cục Sở hữu trí tuệ và Tổ chức Sở hữu trí tuệ Thế giới (WIPO). Với năng lực và kinh nghiệm vững vàng, chúng tôi sẵn sàng hỗ trợ bạn trong các lĩnh vực sau:

– Tư vấn đăng ký bảo hộ quyền tác giả (bản quyền).

– Hoàn thiện hồ sơ, đại diện nộp hồ sơ, theo dõi đơn đăng ký bản quyền và phúc đáp với cơ quan đăng ký (nếu có).

– Tiếp nhận và bàn giao Giấy chứng nhận đăng ký quyền tác giả do Cục Bản quyền tác giả cấp.

– Khiếu nại các Quyết định liên quan đến việc cấp Giấy chứng nhận bản quyền tác giả.

Trên đây là bài viết “Quyền nhân thân của tác giả là gì?”. Nếu có bất kỳ thắc mắc nào về vấn đề nêu trên hay cần tư vấn dịch vụ, bạn vui lòng liên hệ thông tin bên dưới để được tư vấn: