Cổ phiếu ESOP là công cụ giúp doanh nghiệp giữ chân nhân sự chủ chốt. Vậy điều kiện, thủ tục phát hành cổ phiếu ESOP như thế nào? Mời bạn đọc theo dõi bài viết dưới đây của Công ty Luật CIS.
MỤC LỤC BÀI VIẾT
1. Cổ phiếu ESOP là gì?
ESOP là chữ viết tắt của cụm từ Employee Stock Ownership Plan, có nghĩa là “kế hoạch phát hành cổ phần thưởng cho người lao động” hay “kế hoạch phát hành cổ phần thuộc sở hữu của người lao động”.
Như vậy, cổ phiếu ESOP là cổ phiếu do công ty cổ phần phát hành theo kế hoạch phát hành cổ phần dành riêng cho người lao động được lựa chọn, nhằm khuyến khích, giữ chân nhân sự và gắn kết lợi ích của họ với sự phát triển của công ty.
Cổ phần ESOP được quy định trong Luật chứng khoán và văn bản hướng dẫn thi hành, theo đó, luật này sử dụng thuật ngữ là “cổ phiếu theo chương trình lựa chọn cho người lao động”, và việc phát hành theo luật này được áp dụng đối với công ty đại chúng.
Đối với công ty không phải là công ty đại chúng, pháp luật không có bất kỳ quy định, hướng dẫn nào về việc phát hành cổ phiếu ESOP, tuy nhiên, trên thực tế, nhiều công ty không phải công ty đại chúng có nhu cầu phát hành loại cổ phiếu này, mục đích để:
- Ghi nhận những đóng góp, gắn bó của nhân viên chủ chốt, nhân sự cấp cao vào sự phát triển của Công ty;
- Tạo động lực để nhân viên chủ chốt, nhân sự cấp cao nỗ lực, cố gắng trong công việc.
- Thu hút, duy trì và phát triển đội ngũ nhân viên chủ chốt, nhân sự cấp cao tâm huyết, năng lực, kinh nghiệm để gắn bó lâu dài cho Công ty.
Vậy nên, khi công ty cổ phần (không phải là công ty đại chúng) muốn phát hành cổ phiếu ESOP, thì có thể vận dụng các quy định sau của Luật Doanh nghiệp hiện hành:
- Công ty cổ phần phải có cổ phần phổ thông. Ngoài cổ phần phổ thông, công ty cổ phần có thể có cổ phần ưu đãi. Cổ phần ưu đãi gồm: Cổ phần ưu đãi cổ tức; Cổ phần ưu đãi hoàn lại; Cổ phần ưu đãi biểu quyết; Cổ phần ưu đãi khác theo quy định tại Điều lệ công ty và pháp luật về chứng khoán. (Điều 114 Luật doanh nghiệp).
- Công ty cổ phần có quyền chào bán cổ phần để tăng thêm số lượng cổ phần, loại cổ phần được quyền chào bán để tăng vốn điều lệ. Việc chào bán cổ phần có thể thực hiện bằng cách: Chào bán cổ phần cho cổ đông hiện hữu; Chào bán cổ phần riêng lẻ; Chào bán cổ phần ra công chúng. (Điều 123 Luật doanh nghiệp), theo đó, công ty chào bán cổ phần riêng lẻ cho đối tượng là người lao động.
- ĐHĐCĐ có quyền quyết định “loại cổ phần và tổng số cổ phần của từng loại được quyền chào bán”, theo đó, ĐHĐCĐ quyết định thông qua phương án phát hành cổ phiếu cho người lao động (ESOP). (Điều 138 Luật Doanh nghiệp):
Trong thực tiễn, cổ phiếu ESOP thường được phát hành theo mức giá ưu đãi và đi kèm với điều kiện ràng buộc như thời gian làm việc, giới hạn chuyển nhượng do Điều lệ công ty và nghị quyết của ĐHĐCĐ/HĐQT quy định.
Tóm lại, có thể hiểu, phát hành cổ phiếu ESOP của công ty cổ phần (không phải là công ty đại chúng) là phát hành cổ phần riêng lẻ cho người lao động trong công ty theo cơ chế của Luật Doanh nghiệp 2020 và Điều lệ công ty.
Trong bài viết này, Công ty Luật CIS sẽ nêu thủ tục và quy trình phát hành cổ phiếu ESOP của công ty không phải đại chúng. Đối với việc phát hành cổ phiếu ESOP của công ty đại chúng, Công ty Luật sẽ trình bày trong một bài viết khác.
Tham khảo thêm: Thủ tục và quy trình phát hành Cổ phiếu ESOP của Công ty đại chúng
2. Điều kiện phát hành cổ phiếu ESOP
Như vừa nêu ở Mục 1 bài viết, cổ phiếu ESOP thường được phát hành theo mức giá ưu đãi, do vậy, nếu công ty cổ phần không phải là công ty đại chúng phát hành cổ phiếu thưởng cho nhân viên công ty của mình thì phải đáp ứng các điều kiện sau:
- Loại cổ phần ESOP phải được quy định trong Điều lệ công ty hoặc văn bản do ĐHĐCĐ công ty phát hành, như quy chế, quy định về ESOP,…
- Việc phát hành cổ phiếu ESOP phải do ĐHĐCĐ công ty quyết định;
- Công ty phải có nguồn tài chính để bù đắp phần chênh lệch giữa giá phát hành (hay thưởng) cho nhân viên với giá trị cổ phần thực của công ty, như công ty phải có quỹ đầu tư phát triển hay sử dụng lợi nhuận sau thuế chưa phân phối hoặc quỹ khác (nếu có).
3. Trình tự, thủ tục phát hành cổ phiếu ESOP
Như đã đề cập ở Mục 1 bài viết, hiện tại, không có bất kỳ quy định, hướng dẫn nào về việc phát hành cổ phiếu ESOP đối với công ty cổ phần không phải là công ty đại chúng, do đó, để đảm bảo quyền, nghĩa vụ của công ty, của cổ đông, của người lao động được lựa chọn mua/ thưởng cổ phần, nếu công ty không phải là công ty đại chúng muốn phát hành cổ phiếu ESOP thì có thể tham khảo trình tự, thủ tục sau:
♦ Bước 1: Xây dựng phương án phát hành cổ phiếu ESOP:
Hội đồng quản trị/ Ban giám đốc lập phương án phát hành cổ phiếu ESOP, để trình ĐHĐCĐ phê duyệt.
Phương án phát hành cổ phiếu ESOP bao gồm các nội dung chính như:
- Điều kiện và tiêu chí lựa chọn đối tượng là người lao động được mua/ thưởng cổ phiếu.
- Số lượng cổ phần ESOP dự kiến phát hành.
- Giá phát hành cổ phần ESOP (nếu có).
- Thời điểm và phương thức thực hiện.
- Hạn chế chuyển nhượng cổ phần
- Ảnh hưởng của việc phát hành ESOP đến quyền lợi của cổ đông hiện hữu.
♦ Bước 2: ĐHĐCĐ thông qua phương án phát hành cổ phiếu ESOP
Công ty tổ chức cuộc họp ĐHĐCĐ để thông qua phương án phát hành cổ phiếu ESOP. Nội dung này chỉ được thông qua khi số lượng biểu quyết đạt một tỷ lệ được quy định trong Điều lệ công ty.
♦ Bước 3: Phát hành cổ phiếu ESOP.
Sau khi ĐHĐCĐ thông qua phương án phát hành cổ phiếu ESOP, công ty triển khai việc phát hành, gồm một số công việc chính sau:
- Công bố danh sách nhân viên được mua/ thưởng cổ phiếu ESOP dựa trên tiêu chí đã phê duyệt.
- Ký hợp đồng hoặc thỏa thuận mua/ thưởng cổ phiếu giữa công ty và nhân viên và nhận thanh toán, nếu có.
♦ Bước 4: Cập nhật Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp.
Sau khi hoàn tất chương trình phát hành cổ phiếu ESOP, công ty cần thực hiện thủ tục tăng vốn điều lệ. Hồ sơ có thể được nộp trực tiếp tại Sở Tài chính nơi doanh nghiệp đặt trụ sở hoặc đăng ký thay đổi (tăng) vốn điều lệ trên Cổng dịch vụ công quốc gia. Hồ sơ gồm:
- Thông báo thay đổi nội dung đăng ký doanh nghiệp (theo Mẫu II-1, Thông tư 01/2021/TT-BKHĐT).
- Nghị quyết và bản sao biên bản họp Đại hội đồng cổ đông về việc chào bán cổ phần để tăng vốn điều lệ, trong đó nêu rõ số lượng cổ phần chào bán và giao Hội đồng quản trị thực hiện thủ tục đăng ký tăng vốn điều lệ sau khi kết thúc mỗi đợt bán cổ phần.
- Nghị quyết, quyết định và bản sao biên bản họp Hội đồng quản trị công ty cổ phần về việc đăng ký tăng vốn điều lệ công ty sau khi kết thúc mỗi đợt bán cổ phần.
♦ Bước 5: Cập nhật Sổ đăng ký cổ đông và phát hành cổ phiếu.
- Công ty phải cập nhật danh sách cổ đông mua/nhận cổ phần ESOP vào Sổ đăng ký cổ đông, ghi nhận số lượng cổ phần ESOP mà từng nhân viên sở hữu.
- Công ty trao cổ phiếu ESOP cho người mua/ người được thưởng, trong đó, phải quy định rõ những hạn chế chuyển nhượng, nếu có.
4. Các vấn đề công ty cần lưu ý khi phát hành cổ phiếu ESOP
Việc phát hành cổ phiếu ESOP ngoài việc làm tăng vốn điều lệ, thì việc phát hành này còn ảnh hưởng trực tiếp đến quyền lợi của cổ đông, đồng thời tính chất của cổ phần ESOP có thể không phải là cổ phần phổ thông. Vậy nên, khi phát hành cổ phiếu ESOP, công ty cần lưu ý các vấn đề sau:
– Pha loãng tỷ lệ sở hữu của cổ đông hiện hữu:
Việc phát hành cổ phiếu ESOP làm tăng số lượng cổ phiếu lưu hành, dẫn đến tỷ lệ sở hữu của các cổ đông hiện hữu giảm xuống (pha loãng cổ phần), điều này ảnh hưởng trực tiếp đến quyền lợi của của công hiện hữu, nhất là quyền biểu quyết trong cuộc họp ĐHĐCĐ và quyền được ứng cử, giới thiệu thành viên HĐQT. Vậy nên, trước khi quyết định việc phát hành cổ phần, các cổ đông cần cân nhắc kỹ vấn đề này.
– Những hạn chế của cổ phiếu ESOP.
Khi sở hữu cổ phiếu ESOP, nhân viên trở thành cổ đông của công ty, và tùy theo mục đích phát hành cổ phiếu ESOP mà công ty có thể quy định người sở hữu cổ phiếu ESOP có quyền tham gia và biểu quyết trong cuộc họp ĐHĐCĐ, quyền đề cử, ứng cử thành viên HĐQT,… không. Điều này hoàn toàn do ĐHĐCĐ quyết định khi thông qua chương trình phát hành cổ phiếu ESOP. Như vậy, Công ty có thể quy định những hạn chế đối với cổ phiếu ESOP, cụ thể:
- Hạn chế quyền biểu quyết.
- Quy định về thời gian nắm giữ tối thiểu để tránh tình trạng nhân viên bán cổ phiếu ngay khi nhận được. (Nếu không quy định hạn chế, nhân viên có thể tự do chuyển nhượng cổ phiếu cho người khác, làm mất đi ý nghĩa của chương trình giữ chân nhân sự).
- Quy định về điều kiện sau khi đã sở hữu cổ phiếu ESOP, như nếu nhân viên nghỉ việc trước thời hạn, công ty có thể thu hồi hoặc mua lại cổ phiếu ESOP với giá thỏa thuận,…
Tóm lại, công ty cần có kế hoạch kỹ lưỡng về việc phát hành cổ phần ESOP, số lượng, điều kiện, tỷ lệ phát hành, quyền lợi của cổ đông ESOP, quy định hạn chế chuyển nhượng, chính sách xử lý khi nhân viên nghỉ việc,… để không ảnh hưởng tiêu cực công ty và các cổ đông.
5. Luật sư tư vấn pháp lý về việc phát hành cổ phiếu ESOP.
Với kinh nghiệm dày dặn trong lĩnh vực tư vấn doanh nghiệp, Công ty Luật CIS đã hỗ trợ nhiều doanh nghiệp trong quá trình phát hành cổ phiếu theo chương trình lựa chọn cho người lao động (ESOP), đảm bảo tối ưu hóa lợi ích cho doanh nghiệp cũng như người lao động.
Công ty Luật CIS sẽ hỗ trợ cho khách hàng những công việc sau:
|
Trên đây là hướng dẫn chi tiết Thủ tục và quy trình phát hành cổ phiếu ESOP của công ty không phải đại chúng. Nếu doanh nghiệp của bạn có vướng mắc trong quá phát hành cổ phiếu ESOP hay bạn có nội dung nào chưa rõ hoặc cần hỗ trợ pháp lý, hãy liên hệ ngay với Luật sư Công ty Luật CIS theo thông tin sau:
PHÒNG PHÁP LÝ DOANH NGHIỆP – CIS LAW FIRM
109 Hoàng Sa, P. Đa Kao, Quận 1, TP. Hồ Chí Minh
Điện thoại: 028.3911.8581 – Hotline: 0916.568.101
Email: info@cis.vn
